Lisa Depraetere, Sarah De Witte en Machteld Poriau - genomineerden voor de Bachelorprijs

Lisa Depraetere, Sarah De Witte en Machteld Poriau

Als zowel leerkrachten en leerlingen als een uitgeverij je overladen met complimenten tijdens de uitwerking en presentatie van het lessenpakket,... dan kan je niet anders dan beginnen te zweven!

Lisa Depraetere, Sarah De Witte en Machteld Poriau
Arteveldehogeschool Gent - Bachelor secundair onderwijs
Scriptie: NEMI: het interculturele lessenpakket.

'NEMI' staat voor Nederlandstalige migrantenliteratuur, literatuur geschreven door geïmmigreerde auteurs in het Nederlands. Lisa Depraetere, Sarah De Witte en Machteld Poriau ontwikkelden een lessenpakket dat bestaat uit zes modules, om deze Nederlandstalige migrantenliteratuur te verwerken in de lessen Nederlands om zo jongeren kennis te laten maken met onderwerpen zoals vooroordelen en racisme, en een cultureel bewustzijn te stimuleren.

Waarom koos je voor dat scriptieonderwerp?

Tijdens onze stageperiodes merkten we regelmatig de maatschappelijke diversiteit op, aangezien deze zich ook weerspiegelt in de klas. Bovendien hebben we alle drie een voorliefde voor de component literatuur binnen het vak Nederlands.

Zo raakten we gefascineerd door de mogelijkheid om via (migranten)literatuur de interculturele dialoog te bevorderen. Hiermee hopen we enerzijds in te spelen op de toekomstige sleutelcompetentie ‘cultureel bewustzijn’, een gevolg van de vernieuwde eindtermen. Anderzijds willen we leerlingen niet alleen laten werken aan maatschappelijke competenties, maar hen ook aanmoedigen om met een open blik naar literatuur en verschillende culturen te kijken. Als (toekomstige) leerkrachten hopen we dan ook via dit lesmateriaal onze leerlingen op te leiden tot actieve burgers die van alle (cultuur)markten thuis zijn.

Wat was het mooiste moment tijdens het schrijven van je scriptie?

Sarah: Voor mij waren er ontelbaar veel mooie momenten. Bij elke volgende stap in ons proces merkte ik dat we steeds meer op elkaar afgestemd raakten. Eén van de mooiste momenten voor mij was wanneer we ons materiaal gingen afhalen in het kopieercentrum. Op dit moment werd ons materiaal tastbaar en bruikbaar. Het gevoel zelfs iets gecreëerd te hebben, was voor mij zeer bijzonder. Wat in het begin hoog gegrepen leek, werd toch werkelijkheid. De kers op de taart is toch de mooie en hechte vriendschap die er is ontstaan tussen ons.

Lisa: Het mooiste moment was voor mij toen we onze lessen uittestten in Aalst en we de module Racisme & xenofobie gaven. De leerlingen hadden net een fragment gelezen uit Astrid Roemers Nergens ergens waarin het Zwarte Pietendebat aan bod kwam. We bespraken dit onderwerp uitgebreid via een klasgesprek. De diverse klassamenstelling zorgde voor een interessante discussie waarbij elke leerling zijn eigen mening gaf, maar toch met respect voor elkaar binnen die veilige (klas)omgeving. Op dat moment had ik het gevoel dat we het doel van ons lesmateriaal bereikt hadden: communiceren op weg naar een interculturele samenleving.

Machteld: Niet alleen sluit ik mij volledig aan bij de mooie momenten die mijn partners in crime hebben opgesomd, ook ik ondervind moeite om uit die aaneenschakeling van mooie momenten er slechts eentje uit te lichten. De interesse en erkenning van externe partijen vormt voor mij dan toch een hoogtepunt, aangezien de actuele waarde en kwaliteit van onze bachelorscriptie op die manier werd bevestigd. Als zowel leerkrachten en leerlingen als een uitgeverij je overladen met complimenten tijdens de uitwerking en presentatie van het lessenpakket, kan je niet anders dan beginnen zweven. Geen nood, we blijven met onze voeten op de (interculturele?) grond, daarvoor hebben we elkaar! Hoewel we deze bachelorproef dus in de eerste plaats voor onszelf ontwikkelden, valt het niet te ontkennen dat dergelijke lofbetuigingen, en nu ook deze nominatie, een deugddoende boost geven.

Wat was het moeilijkste (moment) bij je scriptieonderzoek?

Lisa: Voor mij was dit vooral een praktisch probleem. Tijdens het tweede semester liepen we namelijk alle drie stage in het buitenland: Sarah en ik zaten in Suriname, terwijl Machteld in Zweden vertoefde. Hoewel we goed op elkaar ingespeeld waren, maakte een tijdsverschil van vijf uur en gebrekkige communicatiekanalen het niet altijd even simpel. Een hele uitdaging dus, zeker omdat ons lesmateriaal volledig ontwikkeld werd gedurende dat tweede semester. Gelukkig en zonder al te veel verdere obstakels viel alles samen tot een lessenpakket waar we meer dan trots op zijn.

Sarah: Echt moeilijke momenten hebben we, volgens mij, niet gehad. Over het algemeen is ons proces zeer vlot verlopen. Wat wel een uitdaging was, was het feit dat we tijdens de uitwerking van ons materiaal alle drie in het buitenland vertoefden. Toch hebben we dit tot een goed einde gebracht, omdat we duidelijke afspraken maakten en flexibiliteit toonden naar elkaar toe.

Machteld: Geloof het of niet, maar ik ondervind heel wat moeite om een echt moeilijk moment te vinden. In een poging toch eentje eruit te vissen, stuitte ik op mijn eigen vooroordelen (toevallig ook een module in ons lessenpakket ;-) ). Toen we te horen kregen dat deze bachelorproef een - zoveelste - groepswerk zou worden, kreeg ik namelijk een lichte paniekaanval. Een jaar lang intensief samenwerken met ons drieën om tot een gezamenlijk eindproduct te komen? Tegenwoordig gaan vriendschappen voor minder stuk. Hoogoplopende emoties en frustraties dus gegarandeerd, zo veronderstelde ik. Niets bleek minder waar, want al bij de aanvang merkte ik de ongelofelijke aanvulling die we op elkaar waren. Ieders sterktes werden optimaal benut in functie van deze scriptie. We pingpongden heel wat ideeën, opmerkingen en suggesties over en weer waardoor een eindproduct ontstond dat we nooit individueel bereikt konden hebben. Zo ontpopte een moeilijk moment zich vrijwel meteen tot een onmisbaar pluspunt.

Waarom zou iemand jouw thesis moeten lezen?

Onze thesis dient niet zozeer gelezen te worden, dan wel te worden ingezet binnen de klascontext. We reiken multi-inzetbaar materiaal aan voor leerkrachten die moeite ondervinden om in gesprek te treden met hun leerlingen rond onderwerpen als immigratie en integratie of vooroordelen en stereotypen. Wij hopen met dat lesmateriaal tegemoet te komen aan de culturele hiaten binnen het vak Nederlands, om op die manier cultureel bewustzijn te stimuleren.

Sterker nog, we hunkeren ernaar een verschuiving teweeg te brengen in de kritische kijk van leerlingen én leerkrachten. Dit cultureel bewustzijn dient namelijk gestimuleerd te worden over de verschillende vakken, richtingen en jaren heen. Bovendien bewijzen de recente PISA-resultaten dat de leesvaardigheid van onze schoolgaande jeugd dringend moet worden opgekrikt. Laten wij met ons lesmateriaal, dat vertrekt vanuit Nederlandstalige migrantenliteratuur, daar net volop op inzetten. Het onderwijs is, naast een broeihaard aan kennisverwerving, een leerschool in maatschappelijke ontwikkeling. Met deze scriptie hopen we de eerste steen te hebben gelegd in een weg naar cultureel bewustzijn in het onderwijslandschap.

Wat doe je nu, in je leven na de scriptie en studies?

Lisa: Ik heb altijd een voorliefde gehad voor taal als communicatiemiddel, maar ook als identiteit. Daarom besloot ik Engels als derde vakgebied te studeren. Ook daar komt literatuur uitgebreid aan bod, wat een pluspunt is. Ik hoop volgend jaar aan de slag te kunnen gaan als leerkracht Nederlands, geschiedenis en Engels.

Sarah: Sinds september mag ik mezelf leerkracht Nederlands noemen. Ik heb de kans gekregen een volledig jaar werkzaam te zijn in mijn oude middelbare school, die ook een van de scholen is waar we ons lesmateriaal voor de bachelorproef hebben uitgetest. Ik merk dagelijks dat diversiteit en differentiatie broodnodig zijn in het huidige onderwijs, alleen is dit niet altijd haalbaar. Daarom besef ik des te meer dat het fijn is kant-en-klaar lesmateriaal te kunnen gebruiken voor bepaalde lessen. Verder merk ik ook dat de leesvaardigheid bij jongeren veel meer gestimuleerd moet worden (op een aangename manier). En laat dat net iets zijn waar ons lessenpakket aan beantwoordt!

Machteld: Aangezien ook uit dit interview blijkt dat ik de spraakwaterval ben van de drie, wou ik die stortvloed aan woorden in iets betere banen leren leiden. Momenteel studeer ik dan ook verder voor een master Journalistiek in hartje Brussel, waar ik omringd word door de interculturaliteit die we in onze bachelorproef zelf trachten te verwezenlijken. Met dit diploma hoop ik bovendien in de derde graad les te geven waar ik, met mijn liefde voor literatuur, leerlingen eindeloos in vervoering kan brengen ... of vervelen, wie zal het zeggen :-)