Urban tactics voor fietsmobiliteit in Paramaribo

Sam Rymenants Marlies Struyf
Persbericht

Suriname op de fiets dankzij urban tactics

Onverwachts haalden ze de Surinaamse media aan de andere kant van de wereld. Het was dan ook uitzonderlijk dat er twee Belgische studentes zich inzetten om meer Surinamers op de fiets te krijgen in de hoofdstad van Suriname, Paramaribo. Marlies Struyf (30) en Sam Rymenants (23) voerden onderzoek naar het stimuleren van fietsmobiliteit via urban tactics.

groepsfoto met de lagere schoolkinderen bij de urban tactic

In het kader van hun masterproef voor de opleiding stedenbouw en ruimtelijke planning aan de Universiteit Antwerpen, probeerden de studentes gedurende twee maanden (van februari tot april) zoveel mogelijk Surinamers op de fiets te krijgen.  
Hoewel Suriname, een vroegere kolonie van fietsland Nederland, zelf helemaal geen fietsland is, zagen  M. Struyf en S. Rymenants opportuniteiten. “De stad is biljartvlak, het bespaart geld, het is gezond en het is goed voor het klimaat!” vertelt Struyf enthousiast. Volgens Rymenants zijn dat argumenten die dubbel tellen in een land dat kampt met torenhoge inflatie, matige gezondheidscijfers en gevolgen van de klimaatverandering.

Urban Tactics
“Het gaat om actorgericht en ontwerpgestuurd actieonderzoek”, vertelt promotor Marleen Goethals; “Dat wil zeggen dat het doelpubliek maximaal deelneemt en dat er aan de hand van ontwerpen, gemaakt door de studenten, gezocht wordt naar oplossingen ter plekke”. Hiervoor maakten de studenten gebruik van  urban tactics. Dat zijn kleinschalige en vaak tijdelijke ingrepen in de ruimte in samenwerking met de bevolking om bepaalde nieuwe situaties uit te testen. “Door niet enkel op papier te werken maar ook in realiteit, op de straat, wordt het onderzoek voor de inwoners tastbaar.” verklaart Rymenants.
Op korte tijd bouwden de studenten een netwerk uit. Ze spraken met een hele reeks aan stakeholders, zoals fietswinkels, organisaties, fietsclubs, bedrijven, scholen en overheidsinstanties.    

Schoolomgevingen
Het duo ging de samenwerking aan met een lokale lagere school. Samen organiseerden ze een fietszoektocht voor ouders en kinderen. Op deze manier konden ze zich in groep veilig voortbewegen op straat. “We tonen zo aan de kinderen dat de straat meer kan zijn dan enkel een plek voor auto’s” verklaart Struyf “Je merkt wel dat chauffeurs dit niet gewend zijn, ze passen hun rijgedrag niet veilig aan”. Daarnaast deden ze ook een ingreep aan de schoolpoort om de situatie veiliger te maken.

Rymenants legt uit dat het een bewuste tactiek is om eerst mensen warm te maken om te gaan fietsen en dan te kijken hoe de wegen verbeterd kunnen worden. “Op beide vlakken inzetten werkt!”

Kinderen spelen op de straat en leren dat de straat meer kan zijn dan een plek voor auto's

Fietsbrug
Naast de basisschool werkten de studentes ook samen met de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Door middel van workshops ontwierpen enkele Surinaamse studenten een fietsbrug over één van de vele watergrachten die de stad rijk is vanwege zijn plantageverleden. De brug zou het mogelijk maken als trage weggebruiker zich veilig door de wijken te bewegen. Bovendien bieden de bruggen een sneller alternatief bij file. Het ontwerp werd op 8 april voorgesteld bij het ministerie van openbare werken en wekte ook interesse bij een mogelijke sponsor ter realisatie van het project. Gesprekken hierover lopen nog.

presentatie van het brugontwerp bij het ministerie van Openbare Werken

 Media aandacht
“Paramaribo moet fietsvriendelijk worden”, kopte het Dagblad van Suriname. Dit bericht lokte op sociale netwerksite Facebook veel reactie uit. Velen ondersteunden de oproep, anderen zagen dat nooit gebeuren en haalden de onveiligheid van de wegen aan als argument om niet te fietsen. Ook werd het duo uitgenodigd in het radioprogramma Veilig Verkeer op Gold FM om te komen vertellen over het onderzoek. Ten slotte kwamen de studentes nog onverwachts op de Surinaamese televisie toen  de districtscommissaris  van Paramaribo-Noord hen tijdens een persconferentie aan het woord liet. Er werd namelijk een Safe Exercise Area (SEA) aangekondigd, waar ook plaats zou zijn om te fietsen. Een SEA is een tijdelijke autovrije zone in de stad om inwoners de mogelijkheid te geven te bewegen in de buitenlucht. Struyf maakte van de gelegenheid gebruik om een woordje uitleg te geven over het onderzoek en mensen te overtuigen de fiets te nemen. Na de vele gesprekken, presentaties, activiteiten en het geslaagde media optreden keerde het duo voldaan weer naar huis om hun bevindingen neer te bundelen in hun scriptie.

Vervolg
“Getuigenissen bewijzen dat urban tactics het geloof in lokale daadkracht versterkt en het fietsgebruik ook met eenvoudige ingrepen gestimuleerd kan worden”  besluit Struyf. “Het resultaat is hernieuwde hoop op verandering voor Suriname.” Studenten, leerlingen, én zelfs ouders kregen weer zin om te gaan fietsen en haalden hun fiets van onder het stof. "Ook de oprichting van een onafhankelijke fietsraad staat op de planning" getuigt een lokale vrijwilliger bij het Korps Suriname Verkeersvrijwilligers. "De bedoeling is dat we als één stem tot de overheid kunnen spreken, advies kunnen geven en acties kunnen organiseren om het fietsen te stimuleren."

Op 7 september verdedigden de studentes hun thesis succesvol voor zowel Belgische als Surinaamse juryleden. Dit is echter niet het einde van het project.

Dankzij het samenbrengen van alle lokale actoren, die bezig zijn met fietsen en veiliger verkeer, kunnen vanaf heden meer acties georganiseerd worden voor een groter publiek. In februari 2023 zullen er opnieuw studenten afreizen naar Suriname en zullen ze voor het vak Community Service Learning verder werken aan het project en contacten onderhouden. Wordt vervolgd...

 

Bibliografie

Adams, B., Adriaensen, E., Bean, H., Berghmans, J., Biekens, N., Blondé, A., … Wellens, G. (2011). Antwerpen – Paramaribo (2004-2010) Een bestuurlijke en academische samenwerking ter ondersteuning van architectuur, monumentenzorg en stedenbouw in Suriname. In De Wever, H. (2011). Participatie als rode draad door de samenwerking (pp. 74-76). Deurne, België: drukkerij Gazelle.

Agentschap Wegen en Verkeer. (2005) Fietsvademecum. Geraadpleegd van https://wegenenverkeer.be/zakelijk/documenten/ontwerprichtlijnen/vademe…

Algemeen Bureau voor de Statistiek. (2021, november). Verkeers- en Vervoers Statistieken (Nr. 2017–2020)

Andersen, M. C. (2012, 22 maart). Sao Paulo’s Bicycle Schools - Escolas de Bicicleta. http://www.copenhagenize.com/.

Bendiks, S., & Degros, A. (2020). Traffic Space is Public Space: A Handbook for Transformation (1ste editie). Park Books.

Bendiks, S., Degros, A. & Andersen, M. C. (2013). Cycle infrastructure. nai010 uitgevers

Berthelet M., Boucher N. (Regisseur). (2017). The Life-Sized City: Toronto [Documentaire]. TVOntario.

Boelens, L., Dehaene M., Goethals, M., Kuhk, A. & Schreurs, J. (2015). Living labs: co-evolutie planning met onderzoekers, overheden, burgers en ondernemers voor uitvoerbare ruimtelijke projecten. Steunpunt Publicaties, 1-109.

Co Designstudio & Street Plans Collaborative, (2014), Tactical Urbanism Guidebook https://issuu.com/codesignstudio/docs/tacticalurbanismvol4_141020/30

De Nationale Assemblée, (1957, september, 23), Rijbesluit 1957, https://www.dna.sr/wetgeving/surinaamse-wetten/geldende-teksten-tm-2005…

De Zondagmorgenbikers, (n.d.), https://www.facebook.com/dezondagmorgenbikers

Doumen, M.J.A., Schoon, C.C. & Aarts L.T. (2010). Integraal beleid voor verkeersveiligheid: wat houdt dat eigenlijk in? Leidschendam: CROW, Geraadpleegd op https://www.swov.nl/sites/default/files/publicaties/rapport/r-2010-11.p…

Fietsen in Suriname, 2019, Superbikeshop, https://www.fietseninsuriname.nl/nl/blog/superbike-shop

Fietsmobiliteit in Suriname, (n.d.), https://www.facebook.com/groups/3184803325121002

Flanders Investment and Trade, (2022), Suriname in Cijfers. https://www.flandersinvestmentandtrade.com/export/landen/suriname/cijfe…

Geels, F. W. (2002). Technological transitions as evolutionary reconfiguration processes: a multi-level perspective and a case-study. Research policy, 31(8-9), 1257-1274.

Gehl, J. (2016). Steden voor mensen. Vanden Broele.

Goethals, M. (2021). Masterproef Seminarie Participatief actieonderzoek en GDPR. [Powerpoint slides]. Blackboard. https://blackboard.uantwerpen.be

Heirman, S. (2019). Waarom blijft stedelijke uitspreiding bestaan? [Doctoraatsproefschrift, Universiteit Antwerpen, België]. Geraadpleegd op 4 januari 2022, van https://repository.uantwerpen.be/docman/irua/aa4bcd/164552.pdf

Hou, J., Spencer, B., Way, T., & Yocom, K. (2014). Now Urbanism. Taylor & Francis.

ISTT Universiteit Antwerpen & IBT engineering consultants. (2019, Oktober). Action Plan for
Paramaribo, Suriname. Antwerpen, België.

ISTT, (2022), Journal, https://studio.istt.be/en/journal

Korps Suriname Verkeersvrijwilligers, (2022, maart, 21), Radiouitzending Veilig Verkeer, https://www.facebook.com/KorpsSurinameVerkeervrijwilligers/posts/

Lam M. (Regisseur). (2018). The Life-Sized City: Copenhagen [Documentaire]. TVOntario.

Lydon, M., Garcia, A., & Duany, A. (2015). Tactical Urbanism: Short-term Action for Long-term Change. Island Press.

Markus, N. (2021, 8 september). Waarom het bezoek van de Surinaamse president aan Nederland historisch is [Persbericht]. https://www.trouw.nl/binnenland/waarom-het-bezoek-van-de-surinaamse-pre…

Ministerie van Openbare Werken, (2021, augustus, 8), Noord Commewijne Toerisme Cluster tekent MOU met Openbare Werken,
https://publicworks.gov.sr/actueel/2021/noord-commewijne-toerisme-clust…

Neyt H., Paeps R., Peleman A. (2020). Blauwgroen Netwerk voor Paramaribo-Noord.   [masterthesis, Universiteit Antwerpen].

Olde Kalter, M. J. (2008, april). Blijvend anders onderweg mobiliteit allochtonen nader bekeken (Nr. 978–90-8902-025–3). Kennisinstituut Mobiliteitsbeleid.

Paeps, R. (2020). Actorgerichte ontwikkelingsstrategieën voor een blauwgroen netwerk in Paramaribo-Noord. [masterthesis, Universiteit Antwerpen].

Peleman A. (2020). Concepten voor een duurzame mobiliteitsontwikkeling in Paramaribo. [masterthesis, Universiteit Antwerpen].

PURP, (n.d.), PURP, https://purp.sr/nl/home/

RB, (2020, september, 29) Meer Surinamers op de fiets https://www.dbsuriname.com/2020/09/29/meer-surinamers-op-de-fiets/

RB, (2021, februari, 18), Kopen we meer fietsen? https://www.dbsuriname.com/2021/02/18/kopen-we-meer-fietsen/

Strava, (n.d.) Global Heatmap, https://www.strava.com/heatmap#13.13/-55.17115/5.83396/bluered/all

Van Roey, T. (2015, 15 mei). Suriname: een rijke ondergrond is nog geen garantie op ontwikkeling. Mondiaal Nieuws. https://www.mo.be/reportage/suriname-een-rijke-ondergrond-nog-geen-gara…

Veenendaal, W. (2020). Does Smallness Enhance Power-Sharing? Explaining Suriname’s Multiethnic Democracy. Ethnopolitics, 19(1), 64-84.

Verheyen, T. (2022, april 21) Nieuwe wegmarkeringen voor fietsers op gemeentewegen, Het Laatste Nieuws, https://www.hln.be/rijkevorsel/nieuwe-wegmarkeringen-voor-fietsers-op-g…

Verrest, H. J. (2010). Paramaribo. Cities, 27(1), 50-60.

Walk Your City, (n.d.), https://walkyourcity.org

Wayne state university, (n.d.), geraadpleegd van https://today.wayne.edu/news/2016/05/23/walk-wayne-state-encourages-exp…

WHO, (2018), Global Status Report on Road Safety. Geraadpleegd op 14 augustus, van https://www.who.int/publications/i/item/9789241565684

Wirjosentono, R. (2022, 30 maart). Paramaribo moet fietsvriendelijk worden. De ware tijd.

TM, (2022, januari, 28), Burgers willen veilig fietsen, https://www.dbsuriname.com/2022/01/28/burgers-willen-veilig-fietsen/
Wirjosentono, R., (2022, maart 30) Paramaribo moet fietsvriendelijk worden, https://surinamenieuwscentrale.com/paramaribo-moet-fietsvriendelijk-wor…