De verrassende bondgenoten van de oceaan: hoe bacteriën kelpwouden helpen overleven

Kelpwouden, gevormd door grote bruine wieren zoals gouden kelp (Laminaria ochroleuca), behoren tot de rijkste ecosystemen op aarde. Ze slaan koolstof op, beschermen kusten tegen erosie en bieden voedsel en schuilplaatsen aan talloze zeeorganismen. Toch staan deze onderwaterbossen wereldwijd onder druk door klimaatverandering, vervuiling en overbevissing.

Vooral stijgende zeetemperaturen en steeds frequentere mariene hittegolven bedreigen hun voortbestaan. Volgens Axelle Defossez (UGent) kunnen onverwachte bondgenoten helpen het tij te keren. Haar onderzoek richt zich op bacteriën die de natuurlijke weerstand van kelp vergroten en zo de overlevingskansen van deze ecosystemen verbeteren.

Onzichtbare bondgenoten

Defossez en haar collega’s ontdekten dat bepaalde bacteriën, zoals Cobetia amphilecti, kelp helpen beter bestand te zijn tegen hitte en andere stressfactoren. Deze zogenaamde probiotische bacteriën stimuleren de voortplanting van kelp en versterken de natuurlijke afweer van het wier.

“In plaats van de natuur te manipuleren, werken we mét haar samen”, legt Defossez uit. De bacteriën maken namelijk al deel uit van het microbioom van kelp, de gemeenschap van micro-organismen die op en rond het wier leven.

Hoe werkt het?

In gecontroleerde experimenten stelde Defossez kelp bloot aan hogere watertemperaturen, met en zonder toevoeging van probiotische bacteriën. Door de groei, voortplanting en stressreacties van het wier te meten, onderzocht ze welke bacteriën de kelp het best helpen omgaan met hitte.

Zo krijgen onderzoekers meer inzicht in hoe deze microscopische bondgenoten kunnen bijdragen aan het herstel van kustecosystemen in een veranderend klimaat.

Meer dan natuurherstel

De mogelijke toepassingen reiken verder dan natuurherstel alleen. Ook voor duurzame zeewierteelt kan dit onderzoek belangrijk zijn. Bovendien helpt kelp klimaatverandering afremmen door koolstof op te slaan.

“Door de natuurlijke veerkracht van kelp te vergroten, helpen we niet alleen ecosystemen herstellen, maar dragen we ook bij aan een klimaatbestendige toekomst”, vertelt Defossez.

Wetenschap met respect voor de natuur

Het onderzoek omvat geen genetische manipulatie, maar ondersteunt natuurlijke processen. “We werken mét de natuur, niet ertegenin.” Volgens Defossez ligt daarin net de kracht van deze aanpak. In plaats van ecosystemen ingrijpend te veranderen, zoeken onderzoekers naar manieren om bestaande natuurlijke relaties te versterken.

Een boodschap van hoop

De gevolgen van klimaatverandering worden steeds meer zichtbaar, ook onder water. Toch toont dit onderzoek dat er ruimte blijft voor innovatieve oplossingen. “Door natuurlijke relaties in zee te ondersteunen, vergroten we de kans dat het oceaanleven zich kan aanpassen én kan overleven”, aldus Defossez.

Ze benadrukt dat veerkracht niet betekent dat we verandering moeten tegenhouden, maar dat we moeten leren samenwerken met de natuurlijke processen die al bestaan. “Misschien ligt in deze samenwerking wel een blauwdruk voor hoe mens en natuur sámen de toekomst kunnen trotseren”, besluit ze.

Axelle Defossez (UGent) nam deel aan de Vlaamse Scriptieprijs 2025. Ze schreef haar scriptie onder begeleiding van Prof. Dr. Olivier De Clerck en Prof. Dr. Sofie Peeters.

Lees hier haar scriptie